Besøk av ubaba (pappa)

Sidan pappa skulle komme på besøk laurdag den 08.09, gjorde eg så mykje eg kunne av feltarbeidet i løpet av dagane før han kom. På onsdag var ein spesielt produktiv dag, der eg starta med eit besøk til Isidono (zulu for i nød) Educare i lag med grunnleggaren av Youth of Choice, Jubulani (han eg møtte på festivalen på søndag). Dette var ikkje ein del av feltarbeidet, men likevel veldig nyttig. Isidungo Educare er eit dagsenter/barnehage for foreldrelause og trengande barn i alder 1-6 år. Dama som starta det bygde ut huset sitt for tre år sidan, for å gi eit tilbod for desse barna. Ho får ikkje noko støtte frå staten, alt kjem frå eiga lomme og sponsorar. Det kan vere opp til 100 barn der, i eit lite, lite hus. Foreldra betalar 100 rand i månaden (ca. 77 kr), som skal dekke alt frå lønn til dei fire som jobbar der til mat og straum. Ho prøver å lære dei alfabetet, tal osv, og dei syng, dansar og leikar. Youth of Choice har sponsa barnehagen ein del, og Jubulani hadde med ballar til barna. Styraren sa at ho skulle ønske ho hadde meir leiker og ting på uteplassen, for no har dei berre ei huske og nokre bøtter og spadar. Området rundt var veldig fattig, der dei fleste husa var skur/rønner. Det var ein bra start på dagen å synge og danse med dei søte små! Eg smeltar kvar gong! På vegen til og frå spurte Jubulani meg mange utfordrande spørsmål i forhold til oppgåva mi og kva ungdommane eg intervjuar svarar, noko som fekk hjernen til å kverne og eg måtte tenke over mykje eg ikkje har tenkt over før.

 Eigaren har dekorert barnehagen sjølv, og til mykje av pynten har ho brukt gamle blad, plastikkposar og liknande. Dette rommet brukar dei til eterom.

 Dei eldste i barnehagen

 Dei minste i barnehagen

 "If you happy and you know it, clap your hands"

 Litt seinare på dagen reiste eg til den rike skulen, der eg var til ca klokka ni på kvelden. Først hadde eg eit intervju med ein mannleg lærar, som opprinneleg kjem frå England. Etter det hadde eg fokusgruppe/diskusjonsgruppe med lærarar frå dei ulike skulane, bortsett frå ”middel-skulen” (dei starta med eksamen neste dag, så dei var ganske travle). Som eg har skrive før, ville eg ha denne fokusgruppa slik at forskinga mi kanskje vart litt meir deltakande, i staden for at eg skal prøve åleine å alanysere og finne ut kva utfordringane for dei er. Eg var veldig spent på korleis det skulle gå sidan eg aldri har gjort det før og lærarane ikkje kjente kvarandre. Det var litt nervøst og stille i byrjinga, men det kom seg etterkvart, og det utvikla seg til å bli veldig interessant. Ein kunne sjå at dei to lærarane frå den fattige skulen kom frå totalt forskjellig verd frå dei to lærarane frå dei to rike skulane, og at utfordringane var veldig forskjellige. Men det var nyttig for alle å kome saman, diskutere og kanskje lære noko frå kvarandre. Når diskusjonen var ferdig vart eg med han som har vore kontaktpersonen min på den rike skulen heim (han bur på skulen) og åt middag med han og kona som kom etter kvart, før eg reiste på eit av internathusa for å intervjue/snakke med nokon av grade 12 gutane. Dette viste seg å bli ei diskusjonsgruppe det også, for det var seks gutar samla og dei hadde ganske sterke meiningar om det eg spurte dei om. Samtidig var dei veldig ”guttete” og har tydeleg eit anna liv enn dei fattige, foreldrelause ungdommane eg intervjua på måndag. Det er veldig lærerikt og utfordrande for meg som intervjuar å snakke med så ulike ungdommar, for eg må heile tida tilpasse kva eg spør om og kva eg seier/korleis eg reagerer. Eg merka at eg av og til måtte halde meg litt i skinnet med tanke på nokon av svara eg fekk nokon av desse gutane, for poenget med forskinga mi er å få deira syn ikkje at eg skal sei til dei kva som (i følge meg) er rett og gale.

Torsdag og fredag intervjua eg to mødre på ”middel-skulen”, og det var veldig greitt å endeleg få litt foreldreperspektiv inn i oppgåva og. Eg veit ikkje kor mange foreldre eg får intervjue, for det er litt vanskelegare å organisere enn dei andre deltakrane, men eg får i vertfall nokon perspektiv. Det var drittver heile veka forresten, fram til laurdagsmorgonen når eg og Charles reiste til Durban for å hente pappa, då var det strålande sol.

Det var veldig kjekt og sjå pappa igjen, og han hadde ein bra tur sjølv om bagasjen hans ikkje kom fram. På måndagsettermiddag hadde me byrja å tenke at kofferten var borte for alltid, men etter å ha vore på flyplassen i Pietermaritzburg og snakka med ei hyggeleg og SERVICEINNSTILT dame (etter å ha snakka med sure, likegyldige folk på flyplassen i Durban fleire gonger), så kom endeleg kofferten måndagskveld!

Utpå dagen laurdag gjekk me ned til sentrum slik at pappa kunne orientere seg litt, og me reiste ut og åt på kvelden. Me gjorde mykje det same på søndag (kom ikkje i gong med så mykje mens me venta på kofferten, pluss at det var godt å slappe av og sole oss litt også!) 

Statue av Mahatma Ghandi i sentrum. Ghandi vart kasta av toget i Pietermaritzburg fordi ein kvit mann likte ikkje at han sat på første klasse, og Ghandi ville ikkje på tredje klasse sidan han hadde betalt for første. Dette starta kampen hans mot rasesegregering.

Tinghuset. Pietermaritzburg har ein del flotte, Viktorianske hus frå kolonitida.

Slappar av med ei øl i skyggen etter mykje gåing i sentrum.

Måndagsmorgon (i dag) reiste me opp på flyplassen som sagt, og etter at me hadde snakka med ho dama om kofferten, leigde me bil. Me sette snuten mot Spionkop, som ligg over 20 mil utanfor Pietermaritzburg. Målet var Spionkop Battlefield, der det var eit slag mellom engelskmennene og boerane i 1900. Engelskmennene kom dårlegast ut av det og mista rundt 343, fekk 563 skadde og 187 vart tekne til fange, mens Boerane mista 68, fekk 134 skada og ingen vart tekne til fange. Sidan mange av dei falne var i frå Liverpool, har dette slaget betydd mykje for Liverpool fotballklubb, og i 1906 vart det bygd ei ny tribune på Anfield som vart kalla The Kop. Kop er forresten Afrikaansk og betyr ”bakketopp”.    

På vegen dit køyrte me innom minnesmerket ved der Nelson Mandela vart arrestert for 50 år sidan, same plass som eg og Knut Are var på, og me køyrte ein del sidevegar med nydeleg natur.

Når du står langt unna ser du berre jernstenger, men når du kjem nærmare, ser du dette!

Lunsj på Wintonton

Nashorn sett frå vegen!

 Spionkop Dam

Sebra sett frå vegen

Etter kvart kom me til Spion Kop, men det skulle vise seg at det ikkje var berre, berre å finne slagmarka! Det stod merka på kartet, men det var ikkje eit einaste skilt på den vegen me køyrte, som viste til slagmarka. Etter å ha køyrt ganske lenge fram og tilbake, og hit og dit, reiste me innom Spionkop Lodge. Der fekk me endeleg forklart vegen, og fekk og litt kort historie. Liverpool-supportarane har kjøpt ein minnesbenk som står på denne lodgen, til minne om alle supportarane som omkom på Hillsborough, heimebana til Sheffield Wednesday i 1989. Den 15.april kvart år, kjem det Liverpool-supportarar til denne lodgen, og dei reiser til slagmarka for å legge ned blomar.

Vegen me skulle køyre var ein heilt tilfeldig gardsveg, utan eit einaste skilt før me kom heilt opp til porten til slagmarka. Slagmarka ligg oppe på ein bakketopp med nydeleg utsikt. Me var ganske spent på om vår vetle leigebil ville greie å komme seg fram dit, for det var ganske gjørmete, humpete og sporete, men me kom oss både fram og opp.

Sjølv om det var ganske disig i lufta, var det nydeleg utsikt frå toppen, og me kunne sjå kvifor dei kriga om den plassen for ein hadde oversikt langt utover frå alle kantar. Etter iherdig innsats og ganske mykje tid for å finne denne slagmarka, var me veldig fornøgde når me stod på toppen der og såg utover. Det føltes som me var dei einaste på milsomkrets, for det var ingen andre å sjå nokon veg anna enn ein hest og nokre kyr. Ei ganske herleg kjensle i grunn. 

 Hovudminnesmerket til engelskmennene. Dei mista 343 menn i slaget, fekk 563 skadde og 187 menn vart tekne til fange.

 Boer-minnesmerket. Dei mista 68 i slaget, fekk 134 skada og ingen teke til fange.

I morgon går turen til Antbear Guest House der me skal vere fram til torsdag. Håpar veret tillet nokre fine fjellturar i Drakensberg-fjella! :)

Imbila yeswela umsila ngokuyalezela – Do things for your self

I byrjinga av veka var eg på ”middel-skulen” måndag og onsdag (fekk endeleg intervjua rektoren!) og tysdagen jobba eg heime for eg var blitt forkjøla. Onsdagskvelden reiste eg på treningssenteret ganske nærme der eg bur, og på torsdag var eg på universitetet og klatring  på kvelden. Det var frykteleg varmt, så hendene vart sveitte og eg glapp heile tida. Ikkje vant med å trene i 30 grader!

Fredag var òg ein frykteleg varm dag, og etter å ha tilbrakt dagen på universitetet var eg frykteleg slapp og ør i hovudet. På universitet snakka eg ein god time med Volker, generelt om utdanning i Sør-Afrika. Det var godt å snakke med ein professor igjen! ;) Eg hadde tenkt meg på spinning på ettermiddagen, men det enda med ein litt for lang siesta i staden for. På kvelden reiste eg til Ascot Bush Lodge for å ete middag og sjå om det var noko liv på karaokekveld. Det har hengt lappar om det rundt omkring. Når eg kom dit var det ingen andre enn eigaren og dei som jobba der. Dei hadde hatt nyopning kvelden før, så då hadde det vore fullt. Det enda med at eg fekk snakke om sørafrikansk politikk og utdanningssystem heile kvelden og fekk gratis mat og øl, så turen var ikkje heilt mislykka! Men med tanke på at eg reiste dit for å prøve å bli kjent med folk, så var det litt mislykka! :p

Laurdag er det verkeleg ikkje mykje å fortelje om! Eg var på kjøpesenteret nesten heile dagen (ingen god ide på ein laurdag; stod i kø halvparten av dagen), og slappa av ’heime’.

I går var det ”Rainbow-festival” på rugby stadionen til PMB, som ligg rett nede i vegen for meg. Eg har sett plakatar henge rundt i byen lenge, så eg har vore fast bestemt på å reise dit ei stund. Festivalen var ei feiring av at sommaren er på veg (1.september er ”vår” i Sør-Afrika), og det var mange sørafrikanske artistar som skulle opptre, for det meste hip-hop. På billettane stod det at dørene opna klokka 10, men eg tenkte eg var lur og kjente til tid i Afrika, så eg venta ”heilt” til halv eitt. Det viste seg at eg ikkje er så kjent med tid i Afrika likevel, for konsertane byrja ikkje før rundt 5. Før den tid var det Dj’ar som spelte. Det var greitt i grunn for det var sol (men litt kald vind) og eg sat og snakka med nokre lokale jenter mens me venta. Dei fleste artistane som skulle opptre der hadde vore på konsert i Durban kvelden før, så det var ikkje alle som hadde komme seg etter det endå..

Etter kvart sat eg litt for meg sjølv og åt ute på grasmatta, når ein av fotografane kom bort til meg. Han viste meg det ’flotte’ bilete han hadde teke av meg mens eg åt pommes frites, og spurte kor eg kom i frå. Når eg svarte, sa han: ”Oh, Norway! Hvordan går det? Går det bra?” Det viste seg at han er gift med ei som heiter Stine frå Hammerfest som bur på Bekkestua, og at han skal flytte dit i oktober! Den forventa eg ikkje! Eg snakka ein del med han, og det viste seg at han er grunnleggaren av noko som heiter Youth of Choice. Det er ein organisasjon for ungdom der dei hjelper ungdommane med å vere aktive og arbeide frivillig i lokalsamfunnet. Han sa at eg berre skulle sei i frå viss eg ville bli vist rundt i byen eller viss eg hadde noko problem. Etter å ha søkt litt på Facebook i dag (måndag) spurte eg han (på Facebook) om eg kunne vere med å hjelpe til når dei har nokon aktivitetar. Det kunne eg, så på onsdagsmorgonen skal eg vere med dei når dei ska besøke foreldrelause og ’sårbare’ barn. Onsdag blir forresten ein travel dag! Etter at eg har vore med Youth of Choice, skal eg til den rike skulen for å først intervjue ein lærar, så skal eg ha diskusjonsgruppe med to lærarar frå kvar skule eg har vore på for å diskutere utfordringar og ulikskapar i utdanningssystemet og kva som kan gjerast for å minske gapet mellom fattig og rik (det blir spennande og litt skummelt! Aldri gjort noko slikt før). Etter det skal eg på middag hos han som har ’hatt ansvaret’ for meg på skulen (han og familien bur på skulen), og til slutt skal eg intervjue nokre av gutane i grade 12. Dagen kjem til å gå unna i vertfall!

Sidan eg hadde vore der nesten heile dagen, og skulle tidleg opp neste dag reiste eg heim relativt tidleg og fekk berre med meg tre band. Men eg har i vertfall komme meg ut denne helga og gjort ein innsats for å vere sosial! ;) 

Det treng ikkje å vere masse folk for å danse!

Ei dansegruppe

 AKA er tydlegvis veldig populær, spesielt blant damene!

 African Motion

I dag (måndag) var eg på landsbyskulen utanfor Pietermaritzburg igjen, og vart henta tidleg av rektoren på skulen. Det var heldigvis ikkje like kaldt og tåkete som forrige gong, ingen daude dyr langs vegen, men det har vore ganske kaldt siste dagane (etter den intense varmen som var før helga blir 17-18 grader (med vind) kaldt!) Eg fekk tilbake nokon av spørreundersøkelsane frå lærarane (men ikkje så mange som eg hadde håpa på), og intervjua tre elevar. Som eg skreiv forrige gong eg var på denne skulen, så er det noko heilt anna å intervjue desse elevane her enn dei på dei andre skulane, og eg blir overraska over kor opne dei er mot meg berre gjennom ein kort samtale. Eg må heile tida tenkje over kva spørsmål eg stiller dei for det er ikkje alt som er like relevant for desse som for dei elevane som berre treng å bekymre seg over lekser og kanskje ein kjærast. To av elevane var foreldrelause (då passar det ikkje å spørje og grave så mykje om kva foreldra gjer og kva dei kan hjelpe dei med heime osv), og den eine guten sa at det var så vanskeleg å konsentrere seg om skulen for han var så sint. Han hadde draumar, men han klarte ikkje gjere noko med dei så lenge han var så sint. Jenta sa at det var vanskeleg å gå så svolten heile tida. Når eg snakkar med desse elevane, får eg lyst til å hjelpe dei på ein eller anna måte, men det er over 700 elevar på denne skulen der dei fleste har problem på ein eller anna måte, så ein føler seg litt hjelpelaus.

Geitekilling på skuleplassen

Ei høne på skuleplassen

Eg skulle eigentleg intervjue rektoren på skulen i dag, men slik som rektoren på ”middel-skulen”, så var han veldig oppteken heile dagen. Han var så oppteken at me ikkje kom oss der i frå før over 1 time etter at me eigentleg skulle. Det var ein ting eg byrja å lære i Zambia, TIA (Time in Africa) som ofte inneber venting, men dette opphaldet har eg verkeleg fått praktisert det! Men eg prøver så godt eg kan å gjere noko konstruktivt mens eg ventar, lese teori, transkribere, skrive notat, osv, men ein blir lei av å vente likevel! :p Når me kom tilbake, køyrte me halve byen rundt for å hente dotrene hans på to skular, før han køyrte meg heim.

Resten av veka går med på å samle inn siste rest av data (har nesten alt eg treng i løpet av denne veka, manglar berre intervju med rektoren på landsbyskulen og nokon foreldre), og vente på at pappa kjem på laurdag! :)

Cape Town

Byrjinga av veka gjekk med på forsking på ”middelskulen” på måndag (rektoren har aldri tid til intervju så eg brukar mykje tid på å vente på at han skal få tid), frisør (stripa og stussa det, fornøgd med resultatet og billeg var det) og transkribering på tysdag, og onsdagen var eg på universitetet og på ein av dei rike skulane. På torsdag tok eg turen til Cape Town.

Flyet gjekk ikkje før 17.00, men transporten eg skulle ta gjekk klokka 10, så det vart ein ganske lang reisedag. Offentleg transport her i Pietermaritzburg er elendig. Nesten alle har bil, og dei bussane som går, går tidleg, tidleg om morgonen (04.30) eller for seint til at eg hadde rukke flyet. Transporten eg tok er ein shuttle frå Underberg til Durban, via Pietermaritzburg. Eg trudde den gjekk i frå sentrum der alle bussane går i frå, så eg venta der (eg trudde det var ein minibuss eg skulle ta, men det var ein heilt vanleg bil). Men når eg ringte dei viste det seg at dei reiste frå ein heilt anna plass. Heldigvis kom dei og henta meg. Eg vart sittande å vente ganske lenge, og mens eg sat der kom det ei søt gammal dame og sette seg med meg. Ho var veldig hyggeleg og spurte meg om alt mellom himmel og jord, før ho plutseleg byrja å snakke om dommedag og ”den verkelege meininga med Bibelen”. Det viste seg at ho var frå Jehovas Vitne og at ho ville selge meg blada dei har. Ho traff dessverre feil person, så eg avslo høfleg. Ho sa at det var greitt, men kva enn som skjedde med ein her i livet så skulle eg vite at det var på grunn av dei valga eg tok, så ynskte ho meg ein fin dag :p Rett etterpå kom det ein journalist som ville spørje meg spørsmål om presidentkampen i ANC (dei skal velje leiar i desember). Eg sa at det kunne ho gjerne gjere, men at eg berre visste om Jacob Zuma som kandidat (han er president no). Det vart ikkje noko intervju for ho måtte springe og flytte bilen som stod i vegen for ein buss.

Etter kvart kom transporten min og eg kom meg på flyplassen.

 Deileg lunsj på flyplassen

Flyet mitt landa i halv åtte tida, og eg tok ein taxi til Trill Road i Observatory. Der bur Sara i eit hus med 10 (trur eg) andre (tre jenter og resten er gutar og dei kjem frå mange forskjellige land). Det var veldig greitt der, ho hadde eit stort rom og felleskjøkkenet og stova var ganske stor. Me reiste ut ganske fort for å få i oss litt mat, ilag med Michael frå USA og Richie frå Irland. Eg og Sara åt Springbook (ein antilopetype), noko som var veldig godt. Etter det spelte me litt biljard før me reiste og la oss.

Neste morgon stod me opp klokka 07.00 fordi me skulle på vintur. Me vart henta ca halv ni. Me reiste ilag med ei som arbeidar på ein backpacker like oppe i gata som Sara kjenner (Adelade) og andre turistar. Adelade er i frå England, men har budd i Sør-Afrika sidan ho var 14 (ho har budd ikkje så langt unna Pietermaritzburg faktisk, så ho har gått på vidaregåande her). I 10-tida kom me til første vinfarmen og lærte alt ein skal gjere når ein smakar på vin. Det var veldig interessant og vinen var god. Me var på i alt fem vinfarmar den dagen og fekk smake på mykje forskjellig vin, så resten seier seg sjølv. :p Vinområdet utanfor Cape Town er veldig fint med nydelege fjell og natur. På ein av farmane fekk me òg smake på mykje forskjellige ostar og på ein anna vinfarm åt me lunsj. 

Desse geitene lagde veldig god geitost!

Ein cameleon i dårleg forkledning

Beyerskloof Pinotage

Table Mountain frå Table View (utafor Cape Town)

Lions Head og Lions Rump i solnedgang

På kvelden reiste me ut i Long Street for å treffe Pricilla, som er ei anna jente som arbeidar på backpackeren oppe i gata for Sara (Sara budde der første veka). Der åt eg og Sara to gode pizzaer; Mandela og Obama. Mandela var så klart best, men Obama var ein god nummer to! ;) Etter kvart møtte me Simon som Sara bur med og to venninner av han (alle tre frå Sveits). Me var på konsert med tre forskjellige band, dansa og kosa oss. Kvelden enda dessverre ganske dårleg, for ei lita stund etter at eg hadde sendt ein sms til Knut Are, oppdaga eg at begge telefonane mine var borte frå veska mi (iphone og ein gammal Nokia. Eg hadde to fordi Knut Are ikkje får motta sms frå det Sørafrikanske nummeret mitt). Då vart kvelden brått slutt og me reiste heim igjen. Eg hadde veska på meg heile kvelden, men det var veldig fullt der og ein periode vart eg skubba litt fram og tilbake, så då har vel nokon nytta sjansen. Utruleg kjipt! Ei anna venninne av Sara opplevde akkurat det same når dei var ute for to veker sidan.

Neste dag var første prioritet å komme seg til politistasjonen slik at eg fekk anmeldt tjuveriet (for forsikringsselskapet). Etter det tilbrakte me faktisk heile dagen i sentrum utan at me gjorde så veldig mykje. Trøtte og sletne kan du sei. Eg fekk kjøpt meg ein enkel Samsung til ca 180 kr og eit nytt sim-kort, og me åt sebra (!) til lunsj. Eg har aldri ete sebra før, så det var veldig spennande å smake. Det er vanskeleg å beskrive kva det smakte, det smakte ikkje som noko anna, men var utruleg mørt og godt! I seks tida møtte me dei tre frå Sveits og Michael på Long Street Cafe, åt ein enkel middag før me reiste på Long Street Backpackers der dei to sveitsiske jentene budde. Der var det reagge-konsert med eit Sørafrikansk band, Jampara.

 Skikkeleg rastafari-band

 Etter det reiste me tilbake til Observatory og spelte litt biljard før det vart ein tidleg kveld.

I dag åt me ein god frukost på ein liten kafe like ved Sara, og resten av dagen har gått med på reising og avslapping i leilegheita.